Küresel ısınma günümüzdeki en önemli sorunlardan birisi. Özellikle gelecekte yaşamın ve ticaretin ciddi anlamda etkilenmesi söz konusu. Güncel olarak da küresel ısınmanın uluslararası ticarete bazen olumsuz bazen olumlu etkisini görmekteyiz. Küresel ısınmaya bağlı olarak Arktik Okyanusu’nun üzerinde bulunan buzların erimesi Kuzey kutbunda yeni ticaret yollarının ortaya çıkmasına neden oldu. Çıkan bu yeni deniz ticaret yolları uluslararası ticaretin daha verimli hale gelmesini sağladı.
Bu yeni rotalar Kutup İpek Yolu olarak adlandırılmakta. Okyanus buzlarının erimesi sayesinde açılan bu deniz yolları, deniz ticaretine yeni bir soluk getirdi. Deniz yolu günümüzde Dünya ticaretinin en büyük kısmını oluşturur. Dolayısıyla yeni yolların açılması deniz ticareti hacminin büyümesi anlamına gelir. Kutup ipek yolu rotası da bu yeni deniz ticareti destinasyonlarından biri haline geldi.
‘Kutup ipek yolu neresi?’ sorusu sıklıkla sorulmakta. Kutup ipek yolu rotası; Kuzey Amerika, Doğu Asya ve Batı Avrupa’yı, kuzey kutup dairesi içinden birbirine bağlamakta. Kutup ipek yolu, doğu ile batı arasında bulunan güzergahı kısaltarak çok daha hızlı bir ulaşım sağlamakta. Bu projedeki Kuzey Avrupa rotası Şanghay ve Rotterdam arasındaki deniz yolu mesafesini kısaltır. Güncel olarak Süveyş kanalı üzerinden 45 günde yapılan bu yolculuk, kutup ipek yolu rotası sayesinde 19 güne inecek.
Bu durumda Dünya ticareti yeniden şekillenecek. Kutup ipek yolu projesinin bir diğer ayağı ise Çin’in ihtiyaç duyduğu enerji kaynağının Rusya’nın petrol rezervleri ile giderilmesini içeriyor. Çin’in bu ihtiyacını karşılamak amacıyla iki devasa üretim tesisi kurulmakta. Kutup ipek yolu rotası sadece deniz yolu taşımacılığını içermiyor. Yeni demiryolu hatları da bu projenin limanlarına paralel olarak inşa edilir.
Kutup ipek yolu avantajları arasında en başta doğu ile batı arasındaki mesafenin kısalmasını sayabiliriz. Dolayısıyla yük gemileri daha hızlı bir şekilde destinasyonlarına ulaşabilecek ve deniz ticareti daha cazip bir hale gelecek. Özellikle Çin’in ilgisini çeken bu proje neredeyse tüm Dünya’ya ticaret yapan Çin ürünlerinin çok daha kısa sürede ulaştırılmasını sağlayacak. Kutup ipek yolunun fırsatları olduğu kadar riskleri de var.
İklim koşulları nedeniyle projede ve ticarette çalışan insanlar dışında bu rotada yaşam olmayacak. Demiryolu ve karayolu da kullanılacağı için rota hesaplamaları bir hayli zorlaşacak. Bu hesaplamalar için yeni yazılımlar geliştirilmesi gerekecek. Ayrıca taşınan mallar iklim koşullarına göre seçilmek zorunda kalacak. Dünyanın en hareketli ticaret yolu olan deniz ticareti için yeni bir rotanın açılmış olması ve ulaşım gün sayısını yarıdan fazla düşürmesi yine de oldukça heyecan verici.
İpek yolu milattan yüzyıllar önce kurulmuş bir ticaret hattıdır. İlk başta Mısırlıların, Romalıların ve Çinlilerin ipek satın alması dolayısıyla adı ipek yolu olan bu ticaret hattı günümüzde hala kullanılmakta. Bu ticaret yolu Çin’den başlar Anadolu ve Akdeniz yolundan Avrupa’ya kadar ulaşır. Zaman geçtikçe hem kültür alışverişi hem de ticaret yapılan bu rota günümüzde hala aktifliğini korumakta.
Kutup ipek yolu ile İpek yolu arasındaki en büyük fark iklim koşullarıdır. İpek yolunda yerleşik bir halkın oluşması ve buranın bir yaşam alanına dönüşmesi kutup ipek yolu için pek geçerli olmayacak. Bir diğer büyük fark ise ipek yolu kara ticaretinden ibaret iken kutup ipek yolu deniz ticareti icra edecek. Dünya ticaretine yepyeni bir soluk getirecek olan kutup ipek yolu ile ipek yolu arasındaki fark için birinin tarihi ve kültürel diğerinin ise ticari olduğunu söylemek mümkün. Kutup ipek yolu anlamı itibari ile yeni bir deniz ticareti rotası olarak adlandırılabilir.